Trường Đại học Nha Trang: Trao đổi về vấn đề nhân lực và nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ trong thời kỳ mới

Ngày 28  tháng 01 năm 2022, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09 về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đã đề cập các quan điểm, mục tiêu, chỉ tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, trong đó nhấn mạnh: (1) Xây dựng và phát triển Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương phù hợp với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền quốc gia về biển, đảo của Tổ quốc, trung tâm kết nối vùng, cửa ngõ chính ra Biển Đông của vùng Tây Nguyên và khu vực duyên hải Nam Trung Bộ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, có ý nghĩa nhiều mặt của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh Khánh Hòa và cả nước; (2) Xây dựng và phát triển tỉnh Khánh Hòa phải trên cơ sở bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh, nhất là về phát triển bền vững kinh tế biển; phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia và khu vực duyên hải Nam Trung Bộ. Khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế cho phát triển với kinh tế biển là nền tảng; công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, dịch vụ logistics, công nghiệp năng lượng, kinh tế số là đột phá; du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn. Phát triển đột phá vùng ven biển; phát triển nhanh và bền vững vùng đồng bằng và miền núi...

Theo đó, ngày 23/02/2022, Tỉnh ủy Khánh Hòa ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Tỉnh ủy Khánh Hòa, 2022b) nhằm tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động của toàn Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân trong tỉnh, đưa Nghị quyết đi vào thực tiễn cuộc sống, tạo bước phát triển toàn diện, bứt phá theo đúng mục tiêu, quan điểm mà Nghị quyết đã đề ra.

Từ quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị, của Chính phủ, việc đào tạo nguồn nhân lực của các cơ sở giáo dục đào tạo trên địa bàn tỉnh cũng cần gắn chặt chẽ với quy hoạch phát triển của địa phương. Những lĩnh vực chính có thể kể đến, đó là:

Thứ nhất, nhu cầu nguồn nhân lực trong các ngành kinh tế gắn liền với biển, bao gồm: nhân lực phục vụ cho vùng du lịch biển, sinh thái biển, nhân lực phục vụ cho hoạt động của cảng trung chuyển container quốc tế, nhân lực phục vụ các dự án công nghiệp công nghệ cao, thành phố thông minh - đô thị bền vững và các khu du lịch ven biển….

Thứ hai, nguồn nhân lực trong các ngành phục vụ cho cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và hoạt động kinh tế số, trong đó tập trung đào tạo nhân lực ngành công nghệ thông tin và truyền thông. Vì vậy, ngoài những ngành kinh tế gắn liền với biển theo định hướng phát triển vùng duyên hải Nam Trung Bộ và tỉnh Khánh Hòa thì nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nguồn nhân lực thuộc cách ngành công nghệ thông tin, công nghệ mới là đỏi hỏi cấp bách cho khu vực duyên hải Nam Trung Bộ. Trên cơ sở Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị; Chương trình hành động 30-Ctr/TU của Tỉnh ủy Khánh Hòa thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TW và Nghị quyết 42/NQ-CP của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TW, Đảng ủy Trường Đại học Nha Trang đề ra Kế hoạch thực hiện, tập trung vào các nhóm giải pháp lớn, đó là: (i) Tập trung triển khai thực hiện Nghị quyết, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội nhiệm kỳ 2020 – 2025 và các nghị quyết đại hội cấp trên; Chiến lược phát triển Nhà trường đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và các kế hoạch, đề án thực hiện Chiến lược giai đoạn 2021 – 2025; Kịp thời điều chỉnh, cập nhật Chiến lược và các kế hoạch, đề án triển khai giai đoạn 2021 – 2025 phù hợp với yêu cầu triển khai thực hiện Nghị quyết 09 của cấp trên và tình hình thực tế; (ii) Tích cực tiếp cận với các cơ quan Trung ương và tỉnh Khánh Hòa để chủ động tham gia, đóng góp trong việc thực hiệm các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm có liên quan của Nghị quyết, đặc biệt là việc xây dựng đề án nâng cấp Trường Đại học Nha Trang thành đại học vùng. Tranh thủ sự hỗ trợ, đầu tư của Tỉnh nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cấp cơ sở kỹ thuật phục vụ đào tạo, nghiên cứu, và các dự án nâng cao năng lực; (iii)  Phát triển các chương trình đào tạo mới, ưu tiên các ngành phục vụ phát triển kinh tế khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên, trong đó tập trung phát triển nhân lực trong lĩnh vực kinh tế biển và kinh tế số (khoa học thủy sản, khoa học/kỹ thuật biển, sinh học biển, quản lý tài nguyên, logistics, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, AI, thương mại điện tử, …). Phát triển các chương trình tiên tiến - chất lượng cao, có tính quốc tế, đặc biệt là các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh gắn với kiểm định quốc tế, xúc tiến liên kết đào tạo với các đối tác quốc tế có uy tín; thành lập trung tâm đào tạo quốc tế; (iv) Phát triển một số chương trình nghiên cứu trọng điểm, liên ngành trong lĩnh vực thuỷ sản và khoa học, công nghệ biển gắn với Chương trình khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế biển tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021 - 2025; tham gia tích cực với tỉnh Khánh Hòa và các cơ quan trung ương trong việc hình thành trung tâm nghiên cứu quốc gia về công nghệ đại dương. Đẩy mạnh hoạt động đổi mới sáng tạo và tham gia, đóng góp tích cực với Tỉnh về hoạt động này; và (v) Tăng cường kết nối, hợp tác nghiên cứu với các cơ sở nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa và các đối tác uy tín trong nước và quốc tế nhằm đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của địa phương và khu vực. Tăng cường liên kết, hợp tác đào tạo với các trường đại học, cao đẳng tại Khánh Hòa và khu vực Nam Trung bộ và Tây nguyên nhằm phát huy vai trò và đẩy mạnh ảnh hưởng của Nhà Trường đối với khu vực.

Bảng: Một số ngành học mới dự kiến mở giai đoạn 2022 - 2025 tại Trường Đại học Nha Trang phục vụ triển khai Nghị quyết 09/NQ-TW của Bộ Chính trị

Nguồn: Trường Đại học Nha Trang (2022d)

Một số giải pháp trong việc đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ

Từ thực trạng về hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại địa phương, yêu cầu của tỉnh Khánh Hòa trong việc đáp ứng tốt nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển tỉnh Khánh Hòa nhanh, bền vững theo tinh thần của Nghị quyết 09-NQ/TW, Nghị quyết số 42/NQ-CP của Chính phủ và Chương trình hành động của Tỉnh ủy Khánh Hòa trong việc thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TW thì các cơ quan có thẩm quyền, cơ sở đào tạo trên địa bàn tỉnh cần quan tâm đến một số giải pháp chính sau đây:

Thứ nhất, cần rà soát, sắp xếp và kiện toàn hệ thống các cơ sở đào tạo bậc đại học, cao đẳng và trung cấp nghề trên địa bàn tỉnh để có sự phân công trách nhiệm của các cơ sở trong việc đào tạo các bậc học và cơ cấu ngành nghề phục vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Cùng với đó, các cơ quan chức năng có thẩm quyền cần sớm cho ý kiến để triển khai xây dựng Đề án nâng cấp Trường Đại học Nha Trang trở thành Đại học vùng, là cơ sở đào đạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh Khánh Hòa và vùng Nam Trung Bộ theo tình thần của Nghị quyết số 42 của Chính phủ (Chính phủ, 2022). Trong đó, cần xem xét cơ chế thí điểm xây dựng một đại học vùng theo mô hình đại học tiên tiến của quốc tế có tính đặc thù, hình mẫu trong phát triển, khác biệt với mô hình của đại học vùng tại Việt Nam hiện nay, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh Khánh Hòa và cả nước.

Thứ hai, Các cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên địa bàn tỉnh tiếp tục đẩy mạnh xây dựng các chương trình đào tạo mới phục vụ nhân lực cho tỉnh Khánh Hòa và vùng Nam Trung Bộ, Tây Nguyên để kịp thời phục vụ định hướng phát triển của tỉnh theo tinh thần của Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị; Nghị quyết 36 của Trung Ương về phát triển kinh tế biển, trong đó chú trọng các ngành kinh tế biển, kinh tế số, như: Du lịch và dịch vụ biển; Kinh tế hàng hải (Phát triển đội tàu vận tải biển, dịch vụ hỗ trợ vận tải, vận tải đa phương thức, dịch vụ logistics); quản lý và khai thác các tài nguyên khoáng sản biển, nuôi trồng và khai thác hải sản theo quy mô công nghiệp, năng lượng tái tạo, công nghệ thông tin….Ngoài ra, tiếp tục đào tạo các ngành phục vụ cho công nghiệp phụ trợ, dịch vụ hậu cần nghề cá, như: kỹ thuật tàu thủy, kỹ thuật cơ khí, điện, điện tử; kỹ thuật nhiệt, nhiệt lạnh, kinh tế thủy sản….nhằm thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao hiệu quả sản xuất các lĩnh vực khai thác, nuôi trồng, chế biến thủy sản và tiêu thụ.

Việc xây dựng chương trình đào tạo phải đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn và mỗi giai đoạn phát triển của địa phương, đảm bảo tính tiên tiến, hiện đại và hội nhập. Nhà trường cần thực hiện tốt phương châm đào tạo những gì mà yêu cầu của tỉnh Khánh Hòa, của vùng Nam Trung Bộ cần chứ không đào tạo những gì mình có. Vì vậy, chương trình đào tạo, nội dung, phương pháp, giáo trình, tài liệu của Nhà trường cần được cập nhật liên tục để đáp ứng được yêu cầu phát triển của tỉnh và vùng. Việc xây dựng các chương trình đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực không chỉ phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh mà còn là nơi để cung cấp nguồn nhân lực cho Trung tâm nghiên cứu quốc gia về công nghệ đại dương được hình thành tại tỉnh Khánh Hòa trong thời gian đến.

Thứ ba, Các cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên địa bàn tỉnh  tiếp tục xác định các ngành ưu tiên để thúc đẩy nhanh chóng quá trình kiểm định chất lượng giáo dục đào tạo (kiểm định chương trình đào tạo, kiểm định cơ sở đào tạo) theo các chuẩn mực quốc gia và quốc tế, như: AUN, FIBBA, ABET…nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo. Xây dựng quy chế, qui trình đánh giá người học khách quan, nghiêm túc; lấy chất lượng đào tạo người học là trung tâm. Bên cạnh đó, cần thông qua việc đánh giá từ bên ngoài (người sử dụng lao động và các bên liên quan) kết hợp với đánh giá bên trong (nhà trường) để không ngừng hoàn thiện chương trình, chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục trên địa bàn. Quá trình đánh giá sẽ giúp các cơ sở đào tạo nhìn nhận những vấn đề còn hạn chế về sản phẩm đào tạo, như: kiến thức, thái độ, kỹ năng và năng lực để điều chỉnh chương trình và phương pháp đào tạo cho phù hợp.

Thư tư, việc hợp tác giữa Các cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên địa bàn tỉnh với doanh nghiệp trong việc đào tạo nhân lực có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao; đảm bảo cung ứng lao động có năng lực nghề nghề nghiệp giỏi và kỹ năng kỹ thuật cao, có phẩm chất tốt; cơ cấu nghề đào tạo hợp lý, ưu tiên các nhóm nghề về kinh tế biển, công nghệ cao; đầu tư phát triển mạnh và có trọng điểm hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo hướng thực hành thực nghiệp, định hướng chất lượng cao, hướng tới chuẩn quốc tế..

Thứ năm, Các cơ sở đào tạo, nghiên cứu tiếp tục tập trung xây dựng hướng nghiên cứu triển khai và ứng dụng trong các ngành/ lĩnh vực khoa học công nghệ biển, như: công nghệ nuôi biển, công nghệ sinh học biển, năng lượng tái tạo, kỹ thuật tàu thủy,… để đáp ứng được yêu cầu gắn đào tạo với nghiên cứu và triển khai kết quả trên thực tiễn, đáp ứng nhanh yêu cầu của địa phương.

Thứ sáu, Các cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên địa bàn tỉnh tiếp tục chủ động và đẩy mạnh hợp tác, tranh thủ sự hỗ trợ của các đối tác, các tổ chức quốc tế và khu vực và thế giới để phát triển nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng vùng biển, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ hiện đại vào các ngành kinh tế biển, bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng...

Với những định hướng đào tạo và nghiên cứu trên sẽ góp phần tích cực trong việc thực hiện Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị để phát triển tỉnh Khánh Hòa thật sự là địa phương mạnh về kinh tế biển, xứng đáng là trung tâm kinh tế biển của cả nước trong thời gian tới.

                          BBT