Chuyến thăm nước Pháp năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh và bài học về phong cách làm việc khoa học, hiệu quả

76 năm trước, theo lời mời của Chính phủ Pháp và “theo mệnh lệnh của Chính phủ và ý chí của quốc dân”^[1], Chủ tịch Hồ Chí Minh có chuyến thăm Cộng hòa Pháp. Với phong cách tư duy, ứng xử, làm việc khoa học và độc đáo, các hoạt động của Người trong thời gian hơn 4 tháng đi Pháp (từ 31/5 đến 20/10/1946) đã để lại cho chúng ta nhiều bài học bổ ích.

Ảnh 1 - Lễ tiễn Chủ tịch Hồ Chí Minh lên đường thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tại Việt nam học xá (Hà nội, 30/5/1946).

Ảnh 2- Lễ đón Chủ tịch Hồ Chí Minh tại sân bay Buốc-giê (Pháp, chiều 22/6/1946).

Trọng dụng người tài hiệu quả…

Trước khi sang Pháp với tư cách là thượng khách, Chủ tịch Hồ Chí Minh mạnh dạn giao Quyền Chủ tịch nước với lời ủy thác nổi tiếng: “Dĩ bất biến - Ứng vạn biến”^[2] cho Bộ trưởng Bộ Nội vụ Huỳnh Thúc Kháng, là người không đảng phái đảm nhiệm. Trong suốt thời gian Người ở Pháp, mọi vấn đề bất ổn về an ninh chính trị của đất nước đều được giải quyết. Sau vụ phá án phố Ôn Như Hầu, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ được củng cố thêm một bước. Điều hết sức đặc biệt ở đây là Nguyễn Hải Thần, Phó Chủ tịch nước (lãnh tụ Quốc dân đảng) và Võ Nguyên Giáp (Kháng chiến Ủy viên Chủ tịch của Chính phủ kháng chiến - là người thân tín lại có quyền lực) đều không được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao Quyền Chủ tịch nước. Và lịch sử đã chứng minh Chủ tịch Hồ Chí Minh trao quyền cho chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng là sự lựa chọn, dùng người tối ưu.

Ảnh 3-Chủ tịch Hồ Chí Minh và cụ Huỳnh Thúc Kháng (hàng đầu, đeo gương) trong Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Hồ Chí Minh luôn thấy ở mỗi người Việt Nam đều có mẫu số chung của lòng yêu nước, đây chính là sức  mạnh tiềm tàng của người Việt Nam và dân tộc Việt Nam, nếu biết tổ chức, giao việc phù hợp họ sẽ tốt hơn, hữu ích hơn. Trên đường đi Pháp, trong Thư gửi đồng bào Nam Bộ, ngày 01/6/1946, Người viết: “Năm ngón tay cũng có ngón vắn ngón dài. Nhưng vắn dài đều họp nhau lại nơi bàn tay. Trong mấy triệu người cũng có người thế này thế khác, nhưng thế này hay thế khác đều dòng dõi của tổ tiên ta. Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ. Ta phải nhận rằng đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc. Đối với những đồng bào lạc lối lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hoá họ”^[3]. Với tư duy khoa học, cách nhìn nhận khoan dung, tin vào NHÂN DÂN, vào CON NGƯỜI, Hồ Chí Minh đã chuẩn bị mọi nguồn lực cho cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.

… và chân thành, thiện chí thu phục nhân tâm

Trong thời gian đến Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sắp xếp công việc hết sức chặt chẽ: gần 400 cuộc gặp mặt, trao đổi với rất nhiều nhân vật quan trọng thuộc các đảng phái, khuynh hướng chính trị của Pháp, đã gặp 14 tướng lĩnh Pháp và tất cả các bộ trưởng của Chính phủ Pháp đương thời; tiếp xúc rộng rãi với các giới văn hóa, xã hội và báo chí Pháp, gặp nhiều nhà hoạt động chính trị - xã hội ở nhiều châu lục và Việt kiều ở Pháp. Với phong cách chân thành, thiện chí xây dựng và cởi mở; khiêm tốn, giản dị và trọng nghĩa; chỉn chu và chắc chắn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại những ấn tượng tốt đẹp cùng sự kính trọng, tin tưởng trong tâm tưởng người Pháp cũng như những người tiếp xúc với Người, kể cả các đối thủ với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lúc bấy giờ.

Ảnh 4- Nhân dân Thủ đô Paris chào đón Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm nước Pháp (7-1946).

Ảnh 5- Việt kiều và con em Việt kiều trong trang phục dân tộc chào đón Chủ tịch Hồ Chí Minh tại sân bay Le Bourget (22-6-1946).

Cũng chuyến đi này, nhiều trí thức Việt kiều đã từ bỏ giàu sang, phú quý, điều kiện thuận lợi để theo chí hướng Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước tham gia kháng chiến như Phạm Quang Lễ (Trần Đại Nghĩa), Trần Hữu Tước, Võ Quí Huân, Võ Đình Quỳnh (cùng về với Chủ tịch nước) và Nguyễn Khắc Viện, Phạm Huy Thông, Trần Đức Thảo… tiếp tục về sau. Tất cả trí thức Việt kiều đó đều được phát huy sở trường, có đóng góp lớn cho sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước.

Làm một việc đạt nhiều mục đích tích cực

Nếu như Chính phủ Pháp mời Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Pháp với hy vọng sẽ chi phối được người đứng đầu nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thuận theo các điều khoản áp đặt có lợi cho Chính phủ Pháp thực dân, thì Hồ Chí Minh chấp nhận lời mời với mục đích thể hiện và thực hiện thiện chí hòa bình, bảo vệ sự thống nhất, độc lập, tự chủ, yêu cầu được Pháp và các nước khác tôn trọng Việt Nam.

Ảnh 6. Thủ tướng Bi-đôn và Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại Dinh Thủ tướng Pháp, ngày 2/7/1946.

Ảnh 7. Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc diễn văn Tại Tòa thị chính Paris (4-7-1946).

Với phong cách làm việc chi tiết mà bao quát; đỉnh đạc, kiên quyết, kiên trì mà chân thành, thân ái, giản dị, gần gũi, am hiểu văn hóa Pháp cùng nhiều nền văn hóa khác và trọng nghĩa tình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gieo vào lòng nhiều chính khách, nhà quân sự, giới văn nghệ sĩ, doanh nhân, các tầng lớp nhân dân Pháp, Việt kiều và dư luận thế giới sự quý mến, kính trọng. Đó là một tiền đề hết sức quan trọng để nhiều nhân sĩ, trí thức, nhân dân Pháp và thế giới ủng hộ cuộc chiến đấu chính nghĩa chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ của nhân dân Việt Nam về sau.

Ảnh 8. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với anh em công binh, lính thợ Việt Nam tại Marseille ngày 17-9-1946.

Khi phái đoàn dự Hội nghị Phông-ten-nơ-blô do đồng chí Phạm Văn Đồng làm trưởng đoàn thương thuyết với Pháp không đạt kết quả, nhằm có cơ sở kéo dài sự hòa hoãn với Pháp, để ta đủ thời gian chuẩn bị cho một cuộc chiến chống xâm lược không thể tránh khỏi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký với phía Pháp bản Tạm ước ngày 14/9/1946. Như vậy, trong cùng một khoản thời gian, Hồ Chí Minh đã đạt được mục tiêu kéo dài sự hòa hoãn với đối phương, để có thêm thời giờ chuẩn bị lực lượng kháng chiến, đồng thời tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ Việt Nam từ nhân dân, những người tiến bộ của nước Pháp, của công luận thế giới và giúp Việt kiều Pháp biết hướng về quê hương kháng chiến.

Ảnh 9. Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Tạm ước Việt – Pháp, 14/9/1946 (lúc đó phái đoàn chính phủ của Phạm Văn Đồng đã trở về Việt Nam).

Cùng một thời gian làm được rất nhiều việc, đồng thời chuẩn bị điều kiện để giải quyết những vấn đề có tính chất lâu dài

Thời gian ở Pháp, Hồ Chí Minh cho đăng trên Báo Cứu quốc và phổ biến rộng rãi 09 bài viết của mình bàn về quân sự (Lục quân ngày nay với các thứ binh khí; Hình thức chiến tranh ngày nay; Chiến tranh tư tưởng; Noi gương anh em tự vệ chiến đấu tự vệ Hoàng Diệu. Binh pháp Tôn Tử: Phương pháp dùng gián điệp; Đặt kế hoạch tác chiến - chiến lược, chiến thuật; Vấn đề quân nhu và lương thực; Bàn về kế hư thực; Phương pháp đánh giữ và tiến thoái) nhằm trang bị cho quân đội và quốc dân các kiến thức quân sự vừa thường thức, vừa chuyên sâu lại phù hợp với điều kiện, môi trường của Việt Nam. Cũng thời gian này, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên liên lạc với Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở quê nhà để trao đổi, nắm bắt tình hình; đồng thời gửi 08 bức thư, 24 bức điện tín, có hàng trăm cuộc tiếp xúc với hàng ngàn lượt người với nhiều giai tầng, thân phận khác nhau, nhằm tỏ rõ và giúp mọi người hiểu được lẽ phải thuộc về Việt Nam.

*   *   *

Phong cách làm việc khoa học, hiệu quả của chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian thăm nước pháp 1946 là những bài học quý giá giúp cho chúng ta thấy rõ hơn trách nhiệm trong tình hình hiện nay.

Học tập phong cách Hồ Chí Minh về thu phục nhân tâm và phát huy năng lực con người

Để bảo đảm thực hiện tốt chủ trương của Đảng, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, thì việc nhận diện, chọn lựa người có đức, có tài để đề cử, bầu chọn, trao nhiệm vụ phù hợp, phát huy khả năng, sự đóng góp của họ trong tổ chức đảng các cấp, các cơ quan thuộc hệ thống chính trị, trong các đơn vị sự nghiệp công lập là điều không thể thiếu và phải làm trước tiên, thường xuyên, liên tục.

Với những người chịu ảnh hưởng của việc tinh giản biên chế, phải được sắp xếp bố trí, tạo điều kiện để họ có công việc mới phù hợp với khả năng hơn, thu nhập ổn định. Đây là một trong những phương cách thu phục nhân tâm tốt nhất, có lý có tình; là giải pháp hạn chế tối đa những sơ hở để các thế lực chống phá xuyên tạc các chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Trong giai đoạn khó khăn của đất nước do tác động của đại dịch Covid-19 từ đầu năm 2020 đến nay, Đảng, Chính phủ và cấp ủy, chính quyền các cấp đã có rất nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phát huy năng lực mỗi tổ chức, cá nhân để ngăn chặn, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh; qua đó Nhân dân càng thêm tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, điều hành của Chính phủ; đoàn kết, nhất trí, đồng lòng chia sẻ, vượt qua khó khăn để cùng chăm lo phát triển gia đình, xã hội. Đây cũng là biểu hiện sinh động của việc học tập phong cách Hồ Chí Minh về thu phục nhân tâm, phát huy năng lực con người.   

Học tập phong cách Hồ Chí Minh làm một việc nhưng đạt nhiều mục đích tích cực với những vai trò khác nhau trong cùng một chủ thể

Để làm một việc nhưng đạt nhiều mục đích tích cực với những vai trò khác nhau trong cùng một chủ thể, yêu cầu mỗi tập thể cần xây dựng các quy định chi tiết và từng cá nhân cần rèn luyện cho mình một phong cách làm việc phù hợp, thích ứng, tích hợp được các mục tiêu đặt ra và cố gắng đạt được trong một hoạt động cụ thể. Và để làm một việc nhưng đạt nhiều mục đích tốt đẹp, mỗi tập thể, cá nhân trong quá trình thực hiện cần tránh bị “mất phương hướng”, hoặc ôm đồm, hoặc lẫn lộn các “vai” của mình.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy “Đích - nghĩa là nhằm vào đó mà bắn. Nhiều đích quá thì loạn mắt, không bắn trúng đích nào”^[4], do đó để “một mũi tên công việc” trúng được nhiều mục tiêu, mỗi người chúng ta trong thời điểm nhất định, phải biết sắp xếp khoa học các mục tiêu nhằm tới “trên cùng một cung đường của hướng tên bay”, và đó cũng là nhằm vào mục đích chung, bao quát hơn. Muốn vậy, mỗi tập thể hay cá nhân phải xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của mình và nắm chắc các quy định, quy chế cùng các đơn vị và công việc liên quan để thực hiện, phối hợp. Phong cách làm một việc nhưng đạt nhiều mục đích, đòi hỏi người thực hiện có tư duy và phương pháp làm việc khoa học, vừa cụ thể vừa bao quát. Phong cách này nếu được vận dụng tốt sẽ đem lại hiệu quả công tác cao, có độ bao quát và phát triển bền vững, tiết kiệm được rất nhiều thời gian, công sức.

Rèn luyện phong cách cùng một thời gian làm được nhiều việc, thực hiện nhiệm vụ trước mắt và chuẩn bị điều kiện để giải quyết những vấn đề dài hạn

Để học được phong cách này của Bác, yêu cầu đầu tiên của cán bộ, công chức, viên chức, doanh nhân, người lao động, hội viên, đoàn viên là phải có năng lực chuyên môn cao, biết xây dựng các loại kế hoạch cá nhân, đơn vị; kế hoạch tổng thể dài hạn, kế hoạch chi tiết ngắn hạn; kế hoạch chung và kế hoạch chuyên đề đồng thời biết chuyển hóa các kế hoạch đó thành công việc hàng ngày. Trong khi thực hiện các kế hoạch trước mắt, các nội dung, kế hoạch, chiến lược lâu dài cũng được thực hiện với các hình thức kết hợp, phối hợp, tích hợp, lồng ghép hoặc song hành thực hiện.

*   *   *

Tấm gương Hồ Chí Minh trong chuyến thăm nước pháp năm 1946 về cách dùng người, thu phục nhân tâm, làm một việc nhưng đạt nhiều mục tiêu nhằm đến và cùng một thời gian làm được nhiều việc cho nhiệm vụ trước mắt và chiến lược dài lâu thực sự là kim chỉ nam dẫn dắt chúng ta hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Để đạt được điều đó, để xứng đáng là học trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đòi hỏi mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi doanh nhân, người lao động, hội viên, đoàn viên cần ra sức học tập rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức tác phong công vụ, trình độ, kỹ năng chuyên môn, và trên hết, trước hết là phải thực sự có tấm lòng vì nước, vì dân, yêu quý và kính trọng Nhân dân hết mực.

                                                                                          Bửu Sơn

* Chú thích:

[1] Bài nói trong cuộc mít tinh của nhân dân Hà Nội, ngày 30/5/1946, tiễn Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm Pháp. Cùng thời gian này, phái đoàn của Chính phủ ta do đồng chí Phạm Văn Đồng làm Trưởng đoàn cũng lên đường đi Pháp để đàm phán với Chính phủ Pháp tại Hội nghị Phông-ten-nơ-blô. Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 4, trang 272, NXB ST-CTQG, năm 2011.

[2] Lấy cái không thay đổi ứng phó với vạn cái thay đổi.

[3] Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 4, trang 280-281, NXB ST-CTQG, năm 2011.

[4] Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 5, trang 463, NXB ST-CTQG, năm 2011.

Các ảnh minh họa: từ nguồn Internet.