Vịnh Cam Ranh có diện tích mặt nước biển khoảng hơn 100 km2, chiều rộng 5-6 km, chiều dài 15 km và độ sâu trong Vịnh trung bình từ 16-25 m (sâu nhất là 32 m), tại cửa Vịnh đạt độ sâu khoảng 15-20 m; là vùng biển có nhiều lợi thế về phát triển nuôi biển có đảo Bình Ba, Bình Hưng, xã Cam Bình và bán đảo Cam Lập; nghề nuôi biển gắn với cuộc sống của người dân Cam Ranh từ những năm 1990 đến nay, người dân có nhiều kinh nghiệm trong nuôi biển.
Hiện nay, nuôi trồng thủy sản tại vịnh Cam Ranh phát triển mạnh, đối tượng nuôi biển chủ yếu là các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao như: tôm hùm (bông, xanh); các loại cá biển (mú, chim, bớp ….); sản lượng hàng năm ước đạt từ 4 đến 6 ngàn tấn/năm. Tôm hùm và cá biển là đối tượng nuôi chủ lực, trong đó, tôm hùm với khoảng 80 đến 100 ngàn lồng chiếm hơn 500ha diện tích mặt nước biển với khoảng 2.000 hộ dân tham gia nuôi biển, sản lượng nuôi biển hàng năm khoảng 4 đến 6 ngàn tấn/năm. Trong đó, sản lượng tôm hùm ước đạt khoảng 3 ngàn tấn/năm.
Bên cạnh những thuận lợi về lợi thế phát triển nuôi biển đã làm chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, nuôi trồng thuỷ sản đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Cam Ranh, tạo việc làm cho lao động nông thôn tăng thu nhập, cải thiện đời sống và tạo điều kiện cho người dân ven biển phát triển kinh tế trở nên giàu có. Với sản lượng nuôi trồng thủy sản hàng năm của Cam Ranh đạt từ 4 đến 6 tấn đã góp phần nâng cao tỷ trọng giá trị sản xuất ngành thủy sản. Tuy nhiên, nuôi trồng thuỷ sản trên vịnh Cam Ranh đang đối mặt với những thách thức, khó khăn trong phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh nuôi trồng thuỷ sản lồng bè truyền thống trên biển đang hiện hữu chủ yếu là gần bờ, qui mô nhỏ lẻ, ngư dân nuôi biển chủ yếu nuôi theo quy trình truyền thống, hầu hết lồng nuôi làm từ vật liệu gỗ, lồng sắt không chịu được sóng gió lớn; công nghệ nuôi đang gây áp lực về ô nhiễm môi trường, mỹ quan, sự chồng chéo trong việc sử dụng diện tích mặt nước với các ngành kinh tế khác, quy hoạch quốc phòng dẫn tới hiệu quả chưa cao. Mặt khác, những năm gần đây do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết, thiên tai cực đoan như mưa, gió, bão, lũ lụt, khô hạn, nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, chuyển biến theo hướng cực đoan và khắc nghiệt hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động nuôi trồng thuỷ sản trên biển.
Để ngành nuôi trồng thủy sản mặt nước thành phố Cam Ranh phát triển mang tính bền vững, thành phố Cam Ranh đề xuất một số giải như sau:
- Thực hiện hiệu quả Quyết định số 1664/QĐ-TTg ngày 04/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển thủy sản trên biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Kế hoạch của Tỉnh Khánh Hòa về triển khai Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản trên biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Trong đó, xác định vị trí, đối tượng, công nghệ áp dụng để phát triển nuôi công nghệ cao vùng biển đến 3 hải lý và vùng biển từ 3 đến 6 hải lý.
- Tuyên truyền cho người dân nuôi trồng thủy sản mặt nước các quy định pháp luật về nuôi trồng thủy sản nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng mô hình đồng quản lý, hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề đối với các hộ khai thác ven bờ, phát triển sinh kế cho người dân ven biển để tránh sự xung đột giữa khai thác và nuôi trồng và hạn chế sự cạn kiệt nguồn lợi thủy sản ven bờ.
- Tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân không được phép gia tăng thêm số lượng lồng, bè nuôi trồng thủy sản; không được phép đặt lồng, bè nằm trong luồng, hành lang an toàn hàng hải; khu vực vùng nước cấm của Vùng 4 Hải quân; Tăng cường công tác quản lý mặt nước nuôi trồng thủy sản theo hiện trạng; không cho phép các hộ nuôi trồng thủy sản tự ý di dời lồng bè vào các khu vực nuôi trồng thủy sản khi chưa được sự đồng ý của cơ quan quản lý nhà nước;
- Triển khai thực hiện phương án sắp xếp lồng bè trong khu vực được phép nuôi trồng thủy sản theo hướng dẫn của UBND tỉnh tại Công văn số 5321/UBND-KT, ngày 14/6/2022 của UBND tỉnh Khánh Hòa về việc hướng dẫn khu vực biển nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.
- Tranh thủ nguồn tài chính hỗ trợ từ Quỹ Thiện tâm của Tập đoàn Vingroup, tiếp tục ứng dụng, phát triển nhân rộng mô hình nuôi lồng bè HDPE từ dự án thí điểm mô hình nuôi lồng bè theo công nghệ mới bằng vật liệu HDPE đã triển khai trong năm 2023, khuyến khích chuyển đổi mô hình NTTS trên biển bằng lồng/bè truyền thống (tôm hùm, cá biển) sang mô hình nuôi mới, nuôi biển công nghệ cao (lồng HDPE tích hợp các công nghệ khác) với các chính sách hỗ trợ tín dụng, tín dụng gắn liền với bảo hiểm vay vốn.
- Tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp trong, ngoài tỉnh đầu tư để chế tạo các thiết bị, phương tiện nuôi biển công nghiệp (lồng nuôi HDPE, phao, lưới bằng vật liệu mới, thiết bị giám sát môi trường tự động, hệ thống cho ăn thông minh,…); các doanh nghiệp xuất giống quy mô lớn, sản xuất thức ăn công nghiệp, doanh nghiệp tổ chức hậu cần dịch vụ cho nghề nuôi biển công nghiệp theo hướng bền vững…;
- Thành lập các Tổ liên kết nuôi trồng thủy sản giúp người nuôi nâng cao nhận thức, tạo điều kiện cho người nuôi gắn kết, hợp tác với nhau và với các đơn vị có liên quan để có đầu ra ổn định, nâng cao được sức cạnh tranh và giá trị của sản phẩm;
- Triển khai cơ chế liên kết giữa hoạt động nuôi biển với các ngành kinh tế khác để cùng phát triển. Tổ chức sản xuất nuôi biển xa bờ kết hợp với quốc phòng - an ninh, đảm bảo phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo./.
Vương Thanh Tùng (tổng hợp)