Rác thải và những con số đáng lo ngại, sự thách thức lớn đe dọa đến cuộc sống của cư dân toàn cầu.
Trên thế giới
Với khối lượng rác thu gom được trên toàn thế giới từ 2,5 đến 4 tỷ tấn mỗi năm, thế giới có lượng rác ngang bằng sản lượng ngũ cốc (khoảng 2 tỷ tấn) và sắt thép (1 tỉ tấn), đó là kết luận từ các chuyên viên của Viện nguyên vật liệu Cyclope. (Theo các chuyên viên nghiên cứu từ Viện nguyên vật liệu Cyclope và Veolia Propreté, công ty đứng thứ 2 thế giới về quản lý rác thải.)
Theo dữ liệu thống kê từ 30 nước, có 1,2 tỉ tấn rác tập trung từ các vùng đô thị, từ 1,1-1,8 tỉ tấn công nghiệp không nguy hiểm và 150 triệu tấn rác nguy hiểm.
Mỹ và châu Âu là nơi có lượng rác đô thị xả ra nhiều nhất với hơn 200 triệu tấn rác cho mỗi khu vực, kế đó là Trung Quốc với hơn 170 triệu tấn. Ước tính tỉ lệ rác đô thị ở Mỹ thì trung bình, mỗi người dân mỹ thải ra 700kg/người/năm. Tỷ lệ này ở Hàn Quốc đạt 2.000kg/người/năm và 20kg với Brazil. Rác công nghiệp ở Mỹ chiếm khoảng 275 triệu tấn.
Trong bối cảnh đô thị hóa và tình trạng bùng nổ dân số gia tăng thì rác thải đã trở thành một vấn đề môi trường ngày càng nghiêm trọng trên thế giới.
Theo ước tính của các nhà nghiên cứu, mỗi ngày có đến 60 triệu chai nhựa, 100 triệu lon nhôm bị vứt bỏ. Mỗi năm có hơn 5.000 tỉ túi nhựa dùng 1 lần được sử dụng. Trong đó, có đến hơn 1/3 lượng rác thải không được tái chế mà đưa trực tiếp ra môi trường, gây ra hậu quả vô cùng nặng nề đến mọi loài sinh vật sống trên Trái Đất.
Việt Nam
Sự phát triển kinh thế đi kèm với việc gia tăng dân số đang khiến rác thải sinh hoạt và rác thải y tế tại những thành phố lớn ở Việt Nam tăng nhanh hơn cả các nước khác trên thế giới.
Hiện tại, mỗi ngày ở Việt Nam phát sinh thêm 12 triệu tấn rác từ các hoạt động y tế, sinh hoạt. Dự kiến đến năm 2020 lượng rác thải sẽ tăng lên 20 triệu tấn/ngày. Đa phần lượng rác phát sinh tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng… Việc quản lý và xử lý ở nước ta còn rất lỏng lẻo chủ yếu là chôn lấp.
Hà nội đang có lượng rác trung bình tăng 15%/ năm, khối lượng rác thải ra môi trường lên tới 5.000 tấn/ngày. TP.HCM có trên 7000 tấn mỗi ngày, ngân sách tiêu hủy rác mỗi năm lên đến 235 tỷ đồng.
Về rác thải y tế, khoảng 50% số bệnh viện tại Việt Nam vẫn chưa thể đem quy trình xử lý rác đạt chuẩn vào áp dụng.
Mỗi ngày, Việt Nam thải khoảng 38.500 tấn rác thải ra biển , và đứng thứ 4 thế giới về ô nhiễm rác thải biển (theo báo Vietnamnet 01/6/2019).
Tại Khánh Hòa
Khánh Hòa gồm 08 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh 869,33 tấn/ngày; 317.272,95 tấn/năm.
CÁCH XỬ LÝ RÁC THẢI
Trên thế giới
Trước thực trạng đó, rất nhiều quốc gia trên thế giới đã có những biện pháp hiệu quả để đối phó với lượng rác thải khổng lồ nêu trên. Đặc biệt, đối với các nước phát triển, tuy lượng rác thải họ tạo ra là một con số rất lớn. Song họ đã có được công nghệ kỹ thuật hiện đại, nguồn ngân sách chính phủ bỏ ra để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường tương đối lớn cùng với ý thức của mỗi người dân đều được nâng cao. Do vậy, họ đã có được những biện pháp hay, hiệu quả để tái chế, xử lý rác thải mà mỗi chúng ta phải ra sức học hỏi.
Ở Việt Nam
Mục đích của việc xử lý chất thải
Chuyển chất thải sang một dạng khác ít độc hại hơn, dễ kiểm soát hơn, chuyển chất thải thành chất khác có thể sử dụng có ích, giúp giảm thể tích hoặc khối lượng nhằm lưu giữ được nhiều hơn, lưu giữ tạm thời để chờ đợi công nghệ phù hợp.
Tùy theo công nghệ áp dụng, chi phí xử lý sẽ khác nhau. Có công nghệ xử lý với chi phí thấp nhưng trong quá trình xử lý lại phát sinh ra ô nhiễm thứ cấp. Có công nghệ xử lý hiện đại, chi phí vận hành cao nhưng xử lý an toàn, không gây mùi, không phát sinh ô nhiễm thứ cấp. Tuy nhiên, việc quản lý chất thải rắn làm sao cho hiệu quả, hạn chế phát sinh chất thải, tái sử dụng và tái chế chất thải. Trong công tác quản lý chất thải rắn, thứ tự ưu tiên được sắp xếp như sau:
• Giảm thiểu phát thải
• Tái sử dụng
• Tái chế
• Xử lý
• Tiêu hủy
Ảnh: Internet
Hiện nay, ở các nước đang phát triển trong đó có nước ta, các phương pháp xử lý chất thải rắn thường được áp dụng như sau:
Đối với chất thải rắn sinh hoạt, có thành phần hữu cơ chiếm tỷ lệ lớn được tận dụng để sản xuất phân hữu cơ. Tuy nhiên, do quá trình phân loại rác thực hiện chưa đồng bộ nên chỉ có một phần rác thải sinh hoạt được ủ sinh học, phần còn lại vẫn chôn lấp ở các bãi rác tập trung.
Các thành phần khó phân huỷ sinh học nhưng dễ cháy như giấy vụn, giẻ rách, nhựa, cao su… không còn khả năng tái chế thì có thể áp dụng phương pháp đốt để giảm thể tích. Chất thải xây dựng và các thành phần không cháy được như vỏ ốc, gạch đá, sành sứ… đưa đi san nền hoặc chôn lấp trực tiếp ở bãi chôn lấp./.
Trần Thị Mỹ Hương
CĐCS trường Mầm non Diên Phước